Isı değişimi, büzülme ve oturma nedeniyle oluşan gerilmeleri karşılamak için bilerek bırakılan boşluk.
Diletasyon derzi; yapı elemanlarında ısı değişimleri, büzülme–genleşme, yük etkisi veya oturmalar nedeniyle oluşabilecek gerilmeleri karşılamak amacıyla bırakılan boşluklardır. Yapı hareket eder; hareket edecek yeri yoksa çatlayarak kendine yer açar.
Neden gereklidir?
- Çatlağı önler: Yapının hareketlerini karşılayarak çatlak oluşumunu engeller ve ömrünü uzatır.
- Yapıyı korur: Gerilmelerin kontrol altına alınmasını sağlayarak taşıyıcı sistemin ve kaplama elemanlarının zarar görmesini önler.
- Isı değişimine dayanır: Sıcaklık farklarından doğan genleşme ve büzülmelere esneklik sağlar.
Diletasyon derzi çeşitleri
- Yapısal diletasyon derzi: Yapının taşıyıcı sisteminde bırakılan ana strüktürel derzdir; bina bloklarını birbirinden ayırır.
- Mimari diletasyon derzi: Kaplama elemanlarında estetik amaçlı bırakılan, hareketleri karşılayan derzdir.
- Genleşme derzi: Isı değişimlerinden kaynaklanan genleşmeleri karşılamak için kullanılır.
- Büzülme derzi: Betonun priz alması sırasında oluşan büzülmeyi kontrol altına alır.
Nerede karşımıza çıkar?
Uzun bina bloklarının birleşiminde, geniş şap ve seramik zeminlerde, teras ve otopark döşemelerinde, giydirme cephelerde ve istinat duvarlarında.
Doğru uygulama
- Derz, kaplamanın altındaki tüm katmanlar boyunca kesintisiz devam etmelidir; yalnızca yüzeyde bırakılan derz işe yaramaz.
- Boşluk, sıkıştırılabilir bir fitil ile doldurulup üzeri esnek mastikle kapatılır.
- Görünen yüzeylerde metal veya PVC diletasyon profili kullanılır.
- Seramik zeminlerde derz aralığı genellikle 20–25 m²’de bir planlanır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Diletasyon derzi asla sert harçla doldurulmamalıdır.
- Su yalıtımı derz boyunca kesintiye uğramamalı, esnek bant ile sürdürülmelidir.
- Derz yeri mimari olarak baştan planlanmalı; sonradan açılan derz gerilmeyi geç karşılar.
Etiketlerdiletasyonderzyapı
