Kolon ve kirişlerdeki boyuna donatıyı saran, kesme kuvvetini karşılayan donatı halkası. Deprem güvenliğinin sessiz kahramanı.
Etriye; betonarme kolon, kiriş ve perde elemanlarında boyuna donatıyı saran, belirli aralıklarla yerleştirilen kapalı donatı halkasıdır. Kesme kuvvetlerini karşılar, boyuna donatının burkulmasını önler ve betonu sararak sargılama etkisi oluşturur.
Etriyenin görevleri
- Kesme dayanımı: Yatay yüklerin (deprem, rüzgâr) oluşturduğu kesme kuvvetini taşır.
- Sargılama: Çekirdek betonu sararak basınç dayanımını ve sünekliği artırır.
- Burkulmayı önler: Boyuna donatının yük altında yanlara açılmasını engeller.
- Donatı düzeni: Boyuna çubukların projedeki konumunu korur.
Etriye çeşitleri
- Kare etriye: Kare kesitli kolonlarda kullanılan en yaygın biçim.
- Dikdörtgen etriye: Dikdörtgen kolon ve kirişlerde kullanılır.
- Yuvarlak (spiral) etriye: Dairesel kesitli kolonlarda sargı sürekliliği sağlar.
- Çiroz: Etriye içinde ek bağ; geniş kesitlerde ara donatıyı tutar.
Kanca ve büküm kuralları
- Deprem yönetmeliğine göre etriye uçları 135° kanca ile bükülmelidir; 90° kanca beton dökülünce açılır.
- Kanca boyu, etriye çapının en az 10 katı kadar uzatılmalıdır.
- Büküm çapı, donatı çapına göre belirlenir; keskin büküm çeliği çatlatır.
Sıklaştırma bölgesi
Kolon ve kiriş uçlarında, düğüm noktalarına yakın bölgelerde etriye aralığı sıklaştırılır. Genel gövdede 15–20 cm olan aralık, sıklaştırma bölgesinde 10 cm veya altına düşürülür. Deprem hasarlarının büyük bölümü bu bölgede etriyenin eksik veya seyrek olmasından kaynaklanır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Etriye aralığı projede yazandan geniş bırakılmamalıdır.
- Kancalar aynı hizada değil, şaşırtmalı yerleştirilmelidir.
- Paslı veya bükülmüş hasarlı donatı kullanılmamalıdır.
- Etriye pas payını korumak için plastik takozla konumlandırılmalıdır.
Etiketlerbetonarmedonatıdeprem
